Η μαλάρια στην Αμμόχωστο, η ευλογιά στο Πατρίκι, η
λέπρα στην Ακανθού και άλλες νόσοι.
Με την εμφάνιση των πρώτων κρουσμάτων κοροναϊού στην Κύπρο, μέσα
από ένα μακροσκελές ιστορικό, ασχοληθήκαμε με τις επιδημίες που κτύπησαν την ανθρωπότητα
από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας.
Τώρα που αισίως πλησιάζουμε στο τέλος της πανδημίας,
θα ασχοληθούμε με τις επιδημίες που μάστιζαν την Κύπρο στο πρόσφατο παρελθόν,
στα χρόνια της Αγγλοκρατίας. Όταν οι υγειονομικές
συνθήκες και το επίπεδο ιατρικής στον τόπο μας, ήταν κατά πολύ χειρότερες από σήμερα.
Μαλάρια:
Με τον ερχομό τους οι Άγγλοι στην Κύπρο, είχαν να αντιμετωπίσουν
την μαλάρια που μάστιζε την Κύπρο εκείνα τα χρόνια, μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας
του 30 όπου και ανακαλύφθηκε το DDT.
Η μαλάρια ή ελώδης πυρετός, μεταδιδόταν τους καλοκαιρινούς
μήνες συνήθως, από τους ανωφελείς κώνωπες (σκνίπες) που αφθονούσαν στην Κύπρο,
λόγω της ύπαρξης στάσιμων νερών, βαλτότοπων και ξεροπόταμων.
Το ποσοστό επιμόλυνσης έφτανε τα 21% και το ποσοστό θνησιμότητας
το 1.7%
Ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετώπιζαν οι κάτοικοι των χωριών
κοντά και γύρω από την Αμμόχωστο που γειτνίαζαν με τη λίμνη του Αγίου Λουκά, το
δέλτα των ποταμών Γιαλιά και Πηδιά στην περιοχή της Σαλαμίνας, και την λίμνη
στο Παραλίμνι.
Στις αρχές του 1881 οι ανθυγιεινές συνθήκες των πιο πάνω
περιοχών, ανάγκασαν τους Άγγλους να μεταφέρουν τους στρατώνες τους, από την Αμμόχωστο στη Δερύνεια.
Λέπρα:
Μια άλλη πολύ σοβαρή ασθένεια ήταν η λέπρα, που μάστιζε
την Κύπρο ανά τους αιώνες.
Πριν το τέλος της Τουρκοκρατίας, η μολυσματικότητα της
Λέπρας έφτασε στα όρια της επιδημίας και έτσι πρόεκυψε η ανάγκη δημιουργίας κάποιου
χώρου απομόνωσης των λεπρών ασθενών.
Το 1830 δημιουργήθηκε το «Αγρόκτημα των Λεπρών» στη
Λευκωσία, στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Τεχνική Σχολή και το Πανεπιστήμιο
Κύπρου (Παιδαγωγική Ακαδημία)
Σύμφωνα με τον Louis Palma di Cesnola που έδρασε στην Κύπρο μεταξύ των ετών 1865/76, εκείνη
την περίοδο στο Αγρόκτημα των Λεπρών βρίσκονταν απομονωμένοι 200 ασθενείς.
Το Αγρόκτημα των Λεπρών αναβαθμίστηκε στη διάρκεια της
Αγγλοκρατίας και οι λεπροί που ζούσαν εκεί έφταναν τους 100, ενώ όσο περνούσαν
τα χρόνια και η ιατρική εξελισσόταν, ο αριθμός
μειωνόταν φτάνοντας τους 50 πριν μεταφερθεί στη Λάρνακα το 1954.
Μέσα από το Κρατικό Αρχείο αντλούμε την πληροφορία πως,
το 1882 σε μια έξαρση της Λέπρας στην Κύπρο, τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου καταγράφηκαν
6 κρούσματα στην Ακανθού της επαρχίας Αμμοχώστου. Κάτοικοι του χωριού μαρτυρούν
την ύπαρξη λεπρών στο χωριό μέχρι και το 1974, ενώ έως και σήμερα χρησιμοποιούν
τον χαρακτηρισμό «μισκής ή μισκίνης» από τα τούρκικα Miskinhâne ή Miskinle (τούρκικοι
χαρακτηρισμοί για τους λεπρούς)
Η Λέπρα ήταν μια ασθένεια που πρόσβαλλε το νευρικό σύστημα
και προκαλούσε έντονες παραμορφώσεις στο πρόσωπο, στα χέρια στα πόδια και στο δέρμα.
Ήταν μια πολύ μεταδοτική και ανίατη ασθένεια
τότε.
Μηνιγγίτης:
Ο Μηνιγγίτης ήταν μια
πολύ επικίνδυνη και θανατηφόρος ασθένεια, που πρόσβαλλε ανθρώπους νεαρής
ηλικίας.
Μεγάλες επιδημίες Μηνιγγίτη έπληξαν την Κύπρο μεταξύ
των ετών 1908/9 και 1936/39
Στην πρώτη περίπτωση καταγράφηκαν 2,457 περιστατικά
και 1,242 θάνατοι.
Στην δεύτερη περίπτωση καταγράφηκαν 1,256 περιστατικά
και 416 θάνατοι.
Στη δεύτερη περίπτωση οι αριθμοί είναι μικρότεροι γιατί
έγιναν προληπτικοί εμβολιασμοί σε περιοχές με αυξημένα περιστατικά. Τέτοιες περιοχές
ήταν τα χωριά της Τηλλιρκάς, τα χωριά γύρω από το μεταλλείο της Σκουριώτισσας
και τα χωριά της επαρχίας Πάφου.
Ο Παναγιώτης Πλατής στο βιβλίο του «Η Δερύνεια και οι
Ρίζες της» αναφέρει πως στην επιδημία του 1908/9 στην Δερύνεια πέθαναν από
μηνιγγιτη 4 άνθρωποι.
Ευλογιά:
Μια άλλη θανατηφόρα ασθένεια ήταν η Ευλογιά. Ήταν πολύ
μεταδοτική ασθένεια που προκαλούσε ψηλό πυρετό, γέμιζε το σώμα με μικρές φουσκάλες
γεμάτες υγρό, ενώ σε προχωρημένο στάδιο προκαλούσε μόνιμη τύφλωση.
Η Ευλογιά εμφανιζόταν κατά διαστήματα σε όλη τη διάρκεια
της Αγγλοκρατίας.
Το φθινόπωρο του 1919 παρατηρήθηκε έξαρση και απαγορεύτηκαν
οι εμποροπανηγύρεις και άλλες μαζικές συγκεντρώσεις.
Μεγάλο πλήγμα από την ευλογιά, δέχτηκε το χωριό
Πατρίκι στην Καρπασία. 23 -25 άνθρωποι πέθαναν ενώ 3-4 που επέζησαν έμειναν τυφλοί
σε όλη τους τη ζωή.
Μια αναφορά του Επαρχιακού Διοικητή της Αμμοχώστου, ημερομηνίας
2 Οκτωβρίου 1919 κάνει λόγο για απαγόρευση διεξαγωγής εμποροπανήγυρης στο χωρίο
Κώμη Κεπήρ της Καρπασίας, λόγω έξαρσης της επιδημίας της ευλογιάς στην περιοχή.
Σύμφωνα με κατοίκους του χωριού Πατρίκι, τα χρόνια
εκείνα οι συγχωριανοί τους ήταν χοιροπούλιδες (σιοιράριες) δηλαδή ασχολούνταν
με την εμπορία γουρουνιών.
Ένας χοιροπούλης πήγε από το Πατρίκι στη Μόρφου για να
αγοράσει γουρουνόπουλα.
Εκεί προσβλήθηκε από ευλογιά, που εν αγνοία του την μετέφερε
στο χωριό, μεταδίδοντας την σε αρκετούς συγχωριανούς του.
Τους νεκρούς, θύματα της ευλογιάς, τους έθαψαν σε μια
γωνιά του νεκροταφείου μακριά από τους υπόλοιπους τάφους.
Λόγω της τύφλωσης που προκλήθηκε σε όλους εκείνους
τους ανθρώπους, δόθηκε στο χωριό το παρατσούκλι «Στραβή Πολιτεία»
Στο χωριό μου την Δερύνεια, στη διάρκεια αυτής της επιδημίας,
ασθένησαν κάποιοι κάτοικοι και ένας από αυτούς έμεινε τυφλός σε όλη του τη ζωή.
Τύφος:
Ο Τύφος ήταν μια επιδημική ασθένεια με μικρότερο βαθμό
θνησιμότητας. Προκαλούσε ψηλό πυρετό, κοιλιακούς πόνους και διάρροιες που ταλαιπωρούσαν
αφάνταστα τους ασθενείς.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Jewish Telegraphic Agency ημερομηνίας 11 Ιουλίου 1947 τέσσερεις Άγγλοι στρατιώτες της φρουράς του
Στρατοπέδου Συγκέντρωσης στον Καράολο, προσβλήθηκαν από Τύφο και πέθαναν, ενώ
12 Εβραίοι κρατούμενοι ασθένησαν, με αποτέλεσμα το στρατόπεδο να μπει σε
καραντίνα.
Σύφιλης:
Μάστιγα ήταν και τα αφροδίσια νοσήματα. Μια υγειονομική
έκθεση του 1884, αναφέρει πως εκείνη την
χρονιά καταγράφηκαν περισσότερα από 360 περιστατικά σύφιλης και άλλα τόσα περιστατικά
γονόρροιας. Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, οι πιο πάνω αριθμοί δεν αντανακλούσαν
το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος, αφού πολλοί παθόντες δεν επισκέπτονταν
τον γιατρό, από τον φόβο στιγματισμού, κοινωνικής απομόνωσης και διασυρμού.
Σε όλες τις περιπτώσεις επιδημιών, λαμβάνονταν τα απαραίτητα
μέτρα προστασίας, όπως καραντίνα, απολυμάνσεις, απομόνωση των ασθενών.
Τοποθετούσαν αστυνομικό φρουρό σε κάθε σπίτι που είχε επιβεβαιωμένο
κρούσμα.
Το κρεβάτι και τα ενδύματα του ασθενή καίγονταν και τα
προσωπικά αντικείμενα καταστρέφονταν.
Η απολύμανση του σπιτιού, περιλάμβανε το βάψιμο των τοίχων
με ασβέστη (ασπρόγιασμα) και την χρήση
«θερμού» (ατμοί από το βράσιμο φυτών με αντισηπτικές ιδιότητες).
Βλέπουμε λοιπόν πως, η πανδημία των ημερών μας, δεν
είναι η πρώτη και σίγουρα ούτε και η τελευταία που ταλαιπωρεί την ανθρωπότητα.
Αν ρίξουμε μια ματιά στις πιο πάνω ασθένειες, θα δούμε
πως, η μεταδοτικότητα του COVID-19 είναι κατά
πολύ μικρότερη από τις προαναφερθείσες ασθένειες και ο βαθμός θνησιμότητας,
είναι περίπου ο ίδιος με εκείνο της Μαλάριας.
Συμπερασματικά θα έλεγα πως στην περίπτωση του COVID-19 κυρίαρχο στοιχείο ήταν ο πανικός, πράγμα που δεν βοηθά
στην αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων.
Βίκτωρ Καραγιάννης
Comments
Post a Comment