Η πανδημία του COVID-19, το «θανατικό» στο Φιλάνι και άλλες πληγές.

 

Μια γρήγορη ματιά σε 20 γνωστές επιδημίες «σταθμούς» στην παγκόσμια ιστορία.

Η εμφάνιση της επιδημίας COVID-19 ήρθε σε μια εποχή όπου, τα κράτη έχουν φτάσει σε τέτοιο βαθμό ανάπτυξης, που στην αντίληψη των ηγεσιών αλλά και των κοινωνιών τους, έχει σχηματιστεί η εντύπωση πως αυτά είναι άτρωτα, άφθαρτα και αλάθητα, προχωρώντας μάλιστα στην συνομολόγηση συνασπισμών, ομάδων και οργανισμών, με σκοπό την συνεργασία και τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ τους, αλλά και την επιβολή της «αλάθητης» πολιτικής τους στον υπόλοιπο κόσμο.

Η εξάπλωση της επιδημίας COVID-19 σε όλο τον κόσμο και η κήρυξη της σε πανδημία, βρήκε απροετοίμαστες τις ηγεσίες και τις κοινωνίες των ανεπτυγμένων κρατών και τα Συστήματα Υγείας τους, φάνηκαν ανέτοιμα εως ανίκανα να ανταπεξέλθουν. Οι χώρες της ομάδας G7 για παράδειγμα (τα πλέον βιομηχανικά ανεπτυγμένα κράτη) Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και τα πλείστα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν κτυπηθεί ανελέητα από τον COVID-19.

Η πανδημία του COVID-19 έπληξε την ανθρωπότητα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της απρόσκοπτης πρόσβασης στην ενημέρωση.

Λόγω της παγκοσμιοποίησης αλλά και της πρόσκαιρης ευμάρειας, οι άνθρωποι ταξιδεύουν συχνά και επισκέπτονται άλλες χώρες για εμπορικές συναλλαγές, αλλά και για αναψυχή, με αποτέλεσμα η μετάδοση επιδημιών από μια χώρα σε άλλη να γίνεται πιο εύκολα και πιο γρήγορα από ότι στο παρελθόν.

Θα ανέμενε κανείς πως, η απρόσκοπτη πρόσβαση στην πληροφόρηση, θα λειτουργούσε αποτρεπτικά στην εξάπλωση της επιδημίας. Αυτό που πραγματικά συνέβη, ήταν η επικράτηση των ψεύτικων ειδήσεων και η παραπληροφόρηση, με αποτέλεσμα την πρόκληση πανικού, σύγχυσης και τη δημιουργία φοβίας και ανασφάλειας ανάμεσα στον πληθυσμό. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της τάσης που έχουν οι άνθρωποι να εμπιστεύονται και να αντλούν πληροφορίες από παραπολιτικές,  κουτσομπολίστικες, αμφιβόλου εγκυρότητας πηγές ενημέρωσης.

Η εμφάνιση της πανδημίας στην Κύπρο, βρήκε τους ανθρώπους απροετοίμαστους να τρέχουν πανικόβλητοι στις υπεραγορές και στα φαρμακεία, για εξασφάλιση των απαραίτητων αγαθών σε ποσότητες ικανές να διαρκέσουν για πολλά χρόνια. Φαινόμενο παγκόσμιο βέβαια.

Κάποιοι πίστεψαν σε ιστορίες συνομωσίας, κάποιοι απέδωσαν τον ιο στο 5G, κάποιοι άλλοι θεώρησαν τον ιο θεόσταλτο που ήρθε για να καθαρίσει τον κόσμο από συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων. Άλλοι είπαν πως σκόπιμα αφέθηκε να εξαπλωθεί ο ιος, για να εξοντώσει τους συνταξιούχους, έτσι που τα κράτη να ελαφρυνθούν οικονομικά. Κάποιοι είπαν πως ο ιος κατασκευάστηκε για να επιβληθούν μόνιμα μέτρα απαγόρευσης της διακίνησης. Άλλοι μίλησαν για μια ευκαιρία φακελώματος των πολιτών.

Κάποιοι παρότρυναν τον κόσμο να μην υπακούσει στα μέτρα που πάρθηκαν για προστασία από τον ιο.

Όλα αυτά δείχνουν μια συμπεριφορά ανθρώπων που πρώτη φορά αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις.

Η αλήθεια είναι πως, οι Κύπριοι αλλά και η ανθρωπότητα ολόκληρη, αντιμετώπισε χειρότερες καταστάσεις στο παρελθόν.

Η γενικότερη εικόνα της όλης κατάστασης,  μου θυμίζει νοοτροπίες και συμπεριφορές που επικρατούσαν στις τραγικές μέρες του 74.

Στην ιστορία είναι καταγεγραμμένες πληθώρα τέτοιων περιπτώσεων.

Οι «λοιμοί» και τα «θανατικά» μάστιζαν την Κύπρο σε όλη την διάρκεια της ιστορίας της. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που πέρασαν μέσα στις τοπικές παραδόσεις και καταγράφηκαν στο ιστορικό αρκετών χωριών και τοποθεσιών του νησιού.

Πιο πρόσφατο περιστατικό, είναι η επιδημία της Χολέρας το 1970 που για την αντιμετώπιση της, εμβολιάστηκε προληπτικά όλος ο πληθυσμός της Κύπρου.

Το «θανατικό του 1918» που επέφερε τον θάνατο σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε αρκετά χωριά της Κύπρου.

Μέσα από έντυπα της εποχής εκείνης, μανθάνουμε πως η «Ισπανική Γρίπη του 1918» έπληξε το διαμέρισμα της Καρπασίας, την Σολιά, την ορεινή Λευκωσίας και την Μεσαορία. Μεγάλος αριθμός θανάτων καταγράφηκε στα χωριά Άσσια και Μαραθόβουνο της Μεσαορίας.

Το χωριό Φιλάνι της ορεινής Λευκωσίας, έμεινε στην ιστορία, ως το χωριό που ερημώθηκε μετά που πλήγηκε από «θανατικό» στις αρχές του 20^ου αιώνα.

Μέσα από ένα άρθρο του, ο Πέτρος Παπαπολυβίου μας πληροφορεί για μια επιδημία χολέρας που έπληξε την  Κύπρο το 1865 και επέφερε τον θάνατο σε περισσότερους από 1200 ανθρώπους.

Ο αρχιμανδρίτης Κυπριανός στην «Ιστορία της νήσου Κύπρου» αναφέρεται σε ένα «θανατικό» που έπληξε την Κύπρο το 1641.

Στο ιστορικό του χωριού Αγρός, γίνεται αναφορά σε ένα «θανατικό» το 1692μ.Χ που έστειλε στον τάφο τα 2/3 του πληθυσμού της Κύπρου.

Στο «Χρονικόν» του Λεόντιου Μαχαιρά είναι καταγραμμένες 5 περιπτώσεις επιδημίας πανούκλας, που έπληξαν την Κύπρο στα χρόνια 1348, 1363, 1409, 1438, 1470μ.Χ.

Οι τοπικές παραδόσεις του χωριού Μηλικούρι στην περιοχή του Κύκκου και του χωριού Βουνί της επαρχίας Λεμεσού, θέλουν τα χωριά τους να δημιουργήθηκαν μετά από κάποιο «θανατικό»

Μέσα από την διεθνή βιβλιογραφία μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για λοιμούς και επιδημίες «σταθμούς» στην ιστορία του ανθρώπινου γένους.

1) Προϊστορική επιδημία: 3000π.Χ.

Μια από τις αρχαιότερες καταγραμμένες επιδημίες είναι εκείνη των προϊστορικών χρόνων που εξάλειψε τον πληθυσμό της περιοχής "Hamin Mangha" στην Κίνα.

2) Ο λοιμός της Αθήνας: 430π.Χ.

Ο λοιμός έπληξε την Αθήνα κατά την διάρκεια των Πελοποννησιακών Πολέμων και αποδεκάτισε τον πληθυσμό της πόλης. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο ηγέτης των Αθηναίων ο Περικλής.

3) Η πανούκλα του Αντώνινου: 165-180μ.Χ.

Η επιδημία εκείνη μεταφέρθηκε στην Ρώμη από τους Ρωμαίους στρατιώτες που επέστρεψαν από τις μάχες εναντίον των Πάρθων και εξαπλώθηκε γρήγορα σκοτώνοντας 5.000.000 ανθρώπους πλήττοντας ανεπανόρθωτα την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

4) Η πληγή του Αγίου Κυπριανού:250-271μ.Χ.

Η επιδημία εκείνη πήρε το όνομα της από τον Αγιο Κυπριανό ο οποίος την είχε καταγράψει χαρακτηρίζοντας την ως την «συντέλεια του κόσμου» αφού μόνο στην Ρώμη πέθαιναν καθημερινά γύρω στις 5000 άνθρωποι.

5) Η πανούκλα του Ιουστινιανού: 541-542μ.Χ.

Η πανούκλα έπληξε το Βυζάντιο στις μέρες του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού και πιστεύεται πως σκότωσε το 10% του πληθυσμού της γης. Από την πανούκλα ασθένησε και ο ίδιος ο αυτοκράτορας αλλά επέζησε.

6) Το Μαύρο Θανατικό ή Μαύρη Πανούκλα: 1346-1353μ.Χ.

Η μαύρη πανούκλα εμφανίστηκε πρώτα στην Ασία και εξαπλώθηκε αργότερα σε όλη την Ευρώπη, σκοτώνοντας τον μισό πληθυσμό της, αλλάζοντας έτσι την μετέπειτα πορεία της Ευρώπης και του κόσμου γενικότερα.

7) Η επιδημία των παρασίτων: 1545-1548μ.Χ

Ήταν μια μορφή ιογενούς αιμορραγικού πυρετού που έπληξε το Μεξικό και της χώρες της Κεντρικής Αμερικής, σκοτώνοντας 5.000.000 ανθρώπους περίπου.

8) Οι Αμερικανικές επιδημίες του 16ου αιώνα.

Ήταν διάφορες ασθένειες που μετέφεραν οι Ευρωπαίοι εξερευνητές στην Αμερική και μεταδόθηκαν στους ιθαγενείς που δεν είχαν αντισώματα, με αποτέλεσμα την πρόκληση επιδημιών, τον αποδεκατισμό των αυτόχθονων πληθυσμών και την παρακμή των ντόπιων πολιτισμών. Εκτιμάται πως, από τις ασθένειες εκείνες χάθηκε το 90% των ιθαγενών της Αμερικής.

9) Η Μεγάλη Πανούκλα του Λονδίνου: 1665-1666μ.Χ.

Το τελευταίο μεγάλο ξέσπασμα του «Μαύρου Θανατικού» στη Μεγάλη Βρετανία, προκάλεσε μαζική έξοδο από το Λονδίνο, με επικεφαλής τον βασιλιά Κάρολο Β. Η μεταφορά ασθενειών από τρωκτικά που είχαν μολυνθεί από πανώλη, ήταν μία από τις κύριες αιτίες της μετάδοσης. Υπολογίζεται ότι είχαν πεθάνει περίπου 100.000 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου του 15% του πληθυσμού του Λονδίνου.

10) Η Μεγάλη Πανούκλα της Μασσαλίας: 1720-1723μ.Χ.

Τα ιστορικά αρχεία αναφέρουν ότι η Μεγάλη Πανούκλα της Μασσαλίας, ξεκίνησε από ένα πλοίο που μετέφερε φορτίο εμπορευμάτων από την ανατολική Μεσόγειο, στη Μασσαλία της Γαλλίας.

Η πανούκλα εξαπλώθηκε γρήγορα και υπολογίζεται ότι πέθαναν περίπου 100.000 άνθρωποι στη Μασσαλία και τις γύρω περιοχές.

11) Η Πανούκλα στη Ρωσία: 1770-1772μ.Χ.

Στην μολυσμένη από πανούκλα Μόσχα, ο τρόμος των πολιτών που βρίσκονταν σε καραντίνα ξέσπασε σε βία. Οι ταραχές διαδόθηκαν στην πόλη και κορυφώθηκαν με τη δολοφονία του Αρχιεπισκόπου Αμβρόσιου, ο οποίος ενθάρρυνε τα πλήθη να μην συγκεντρώνονται στους ναούς για εκκλησιασμό και προσευχή. Από την πανούκλα πέθαναν περίπου 100.000 άνθρωποι

12) Επιδημία κίτρινου πυρετού στη Φιλαδέλφεια: 1793μ.Χ.

Από τον κίτρινο πυρετό που έπληξε τη Φιλαδέλφεια το καλοκαίρι του 1793μ.Χ. πιστεύεται πως, πέθαναν περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι.

13) Η Πανδημία Γρίπης: 1889-1890μ.Χ.

Στη σύγχρονη βιομηχανική εποχή, οι νέοι μεταφορικοί σύνδεσμοι διευκόλυναν τους ιούς της γρίπης να προκαλέσουν τον όλεθρο. Σε λίγους μήνες, η ασθένεια κάλυψε τον κόσμο, σκοτώνοντας 1 εκατομμύριο ανθρώπους. Χρειάστηκαν μόλις πέντε εβδομάδες για να επιτύχει η επιδημία το μέγιστο ποσοστό θνησιμότητας.

Τα πρώτα κρούσματα αναφέρθηκαν στη Ρωσία. Ο ιός εξαπλώθηκε ταχύτατα σε όλη την Αγία Πετρούπολη, προτού εξαπλωθεί σε ολη την Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο, παρά το γεγονός ότι τα αεροπορικά ταξίδια δεν υπήρχαν ακόμα.

14) Επιδημία πολιομυελίτιδας: 1916μ.Χ.

Μια επιδημία πολιομυελίτιδας που ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη προκάλεσε 27.000 κρούσματα και 6.000 θανάτους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

15) Ισπανική Γρίπη: 1918-1920μ.Χ.

Η πανδημία αυτή ξέσπασε στα τέλη του Α’ Παγκόσμιου Πόλεμου και πιθανόν να ξεκίνησε από μια από τις εμπόλεμες χωρες της Ευρώπης. Σημειώθηκαν 500.000.000 κρούσματα σε ολο τον κόσμο και πέθαναν περίπου 100.000.000 άνθρωποι. Πήρε το όνομα της από την Ισπανία, γιατί ήταν η πρώτη χώρα που δημοσιοποίησε στοιχεία για την πανδημία αυτή.

16) Ασιατική Γρίπη: 1957-1958μ.Χ.

Η πανδημία της ασιατικής γρίπης ήταν μια άλλη μορφή γρίπης που έπληξε τον κόσμο.  Ο ιός ξεκίνησε από την Κίνα και εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλο τον κόσμο. Ο ιος που προκάλεσε την πανδημία, ήταν ένας τύπος ιού της γρίπης των πτηνών.

Ο συνολικός αριθμός των θανάτων που προήλθαν από τον ιο της Ασιατικής Γρίπης ήταν μεγαλύτερος από 1,1 εκατομμύρια παγκοσμίως.

17) Πανδημία και επιδημία AIDS: 1981-σήμερα.

Ο ιός HIV, ο οποίος είναι ο ιός που προκαλεί το AIDS, πιθανών να αναπτύχθηκε σε ένα χιμπατζή και μεταφέρθηκε σε ανθρώπους στη Δυτική Αφρική τη δεκαετία του 1920. Ο ιός πέρασε από άνθρωπο σε άνθρωπο σε όλο τον κόσμο και το AIDS ήταν πανδημία μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα. Τώρα, περίπου το 64% των εκτιμώμενων 40 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με ιό ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) ζουν στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν από AIDS έφτασε τα 35 εκατομμύρια.

18) Η Πανδημία γρίπης των χοίρων H1N1: 2009-2010μ.Χ.

Η πανδημία της γρίπης των χοίρων το 2009 προκλήθηκε από ένα νέο στέλεχος H1N1 που προήλθε από το Μεξικό την άνοιξη του 2009, πριν εξαπλωθεί στον υπόλοιπο κόσμο. Σε ένα χρόνο, ο ιός μόλυνε περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο και σκότωσε μεταξύ 151,700 και 575,400 ανθρώπων.

19) Επιδημία Ebola της Δυτικής Αφρικής: 2014-2016μ.Χ.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, η επιδημία Έμπολα εμφανίστηκε στη Δυτική Αφρική μεταξύ των ετών 2014 και 2016, με 28.600 αναφερθέντα κρούσματα και 11.325 θανάτους. Η πρώτη περίπτωση που αναφέρθηκε ήταν στη Γουινέα τον Δεκέμβριο του 2013, κατόπιν η ασθένεια εξαπλώθηκε γρήγορα στη Λιβερία και τη Σιέρρα Λεόνε. Ο μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων και θανάτων σημειώθηκαν σε αυτές τις τρεις χώρες. Ένας μικρότερος αριθμός περιπτώσεων παρατηρήθηκε στη Νιγηρία, το Μάλι, τη Σενεγάλη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.

20) Η Επιδημία του ιού Zika: 2015-σήμερα.

Ο τελικός απολογισμός και ο αντίκτυπος της πρόσφατης επιδημίας Zika στη Νότια Αμερική και την Κεντρική Αμερική, δεν θα είναι γνωστός για πολλά χρόνια ακόμα. Εν τω μεταξύ, οι επιστήμονες κάνουν έναν αγώνα ενάντια στον χρόνο για να φέρουν τον ιό υπό έλεγχο. Ο ιός Zika μεταδίδεται συνήθως μέσω των κουνουπιών του γένους Aedes, αν και μπορεί επίσης να μεταδοθεί σεξουαλικά στον άνθρωπο.

Βλέπουμε λοιπόν πως, παρά την μεγάλη εμπειρία στους λοιμούς, οι ηγεσίες των κρατών δεν δίνουν την αναγκαία και επιβεβλημένη σημασία στην υγεία των πολιτών, αφού τα πάντα κρίνονται με οικονομικούς όρους.

Εκ των πραγμάτων, φαίνεται η αναγκαιότητα ύπαρξης του «Κράτους Πρόνοιας» και οι αυξημένες δαπάνες στον τομέα της Δημόσιας Υγείας θεωρούνται επιβεβλημένες.

Ευελπιστώ πως, η πανδημία αυτή θα είναι ακόμα ένας σταθμός στην ιστορία του ανθρώπινου γένους, επιφέροντας θετικές αλλαγές στην θεώρηση των πραγμάτων.

Μένουμε σπίτι για την υγεία την δική μας και των γύρω μας.

Βίκτωρ Καραγιάννης.