Γαληνόπωρνη! Ένα αμιγές Τουρκοκυπριακό χωριό που οι κάτοικοι του μιλούν Ελληνικά.

https://youtu.be/KPED2hF2Aec?si=Gd2j9pe0h3DjO2ee

Γαληνόπωρνη! Ένα αμιγές Τουρκοκυπριακό χωριό που οι κάτοικοι του μιλούν Ελληνικά.

Ηχητικό: Κυπριακά λαϊκά δίστιχα από γυναίκες της Γαληνόπωρνης.

Το χωριό Γαληνόπωρνη βρίσκεται στη νότια ακτογραμμή της κατεχόμενης από τον Τουρκικό στρατό χερσονήσου της Καρπασίας, στο τρίγωνο μεταξύ των χωριών Αγία Τριάδα, Κορόβια και Ριζοκάρπασο.

Η Γαληνόπωρνη είναι κτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές των υψωμάτων Σκουτέλι και Κάστρο και έχει θέα την καταγάλανη θάλασσα που απλώνεται απέραντη μπροστά της.

Σήμερα το χωριό έχει γύρω στους 320 κατοίκους ενώ σύμφωνα με τους ίδιους, κάπου 10,000 συγχωριανοί τους είναι διασπαρμένοι σε όλο τον κόσμο, με τους περισσοτέρους να κατοικούν στην Αγγλία.

Οι κάτοικοι του χωριού είναι όλοι Σουνίτες Μουσουλμάνοι και στην καθημερινότητα τους μιλούν την ελληνική γλώσσα της κυπριακής διαλέκτου. Αρκετοί από τους επαναπατρισθέντες μιλούν και την πανελλήνια δημοτική.

Την τουρκική γλώσσα την διδάσκονται στο σχολείο και την χρησιμοποιούν στην γραφή τους, για επίσημη χρήση και για επικοινωνία με τους υπολοίπους τουρκόφωνους.

Η θρησκεία φαίνεται να μην παίζει μεγάλο ρόλο στην ζωή των κατοίκων και είναι μάλλον μέρος της κουλτούρας τους, αφού οι ίδιοι δεν είναι βαθιά θρησκευόμενοι.

Οι εναπομείναντες κάτοικοι στο χωριό ασχολούνται με την γεωργοκτηνοτροφία ενώ μερικοί δουλεύουν ως εργάτες στις οικοδομές και αλλού.

Η Γαληνόπωρνη ως οικισμός προϋπήρχε της κατάληψης της Κύπρου από τους Οθωμανούς το 1571. Αυτό επιβεβαιώνεται από τους μεσαιωνικούς χάρτες της Κύπρου, που καταγράφουν το χωριό στην ίδια θέση και με το ίδιο όνομα. Οι κάτοικοι τότε ήταν Έλληνες χριστιανοί που εξισλαμίσθηκαν, πιθανόν στα τέλη του 17^ου αιώνα (επί Δραγουμάνου Μαρκουλλή) και παρέμειναν ως τέτοιοι μέχρι το τέλος της Οθωμανικής κυριαρχίας στην Κύπρο.

Σε μια απογραφή πληθυσμού που έκαναν οι Οθωμανοί το 1831 φαίνεται πως δεν υπήρχαν χριστιανοί στο χωριό, ενώ κατά την απογραφή που έκαναν οι Άγγλοι το 1891 καταγράφηκαν 10 χριστιανοί.  

Μικρός αριθμός χριστιανών ζούσαν στην Γαληνόπωρνη μέχρι και το 1931. Ο αριθμός των χριστιανών δεν ξεπέρασε ποτέ τους 15, ενώ ο αριθμός των μουσουλμάνων από 83 που ήταν το 1831 έφτασε στους 583 το 1931.

Όπως θυμούνται οι παλιοί κάτοικοι της Γαληνόπωρνης, μέσα στο χωριό υπήρχαν δυο εκκλησίες που καταστράφηκαν από την αχρησία και χάθηκαν μέσα στον χρόνο.  Υπήρχε και ένα εξωκλήσι προς τιμή της Αγίας Άννας, που αν και δεν υπάρχει πια, έμεινε το όνομα του σαν τοπωνύμιο στα ανατολικά του χωριού για να θυμίζει την πάλαι ποτέ ύπαρξη του. Οι κάτοικοι της Γαληνόπωρνης μαρτυρούν πως, στα παλιά χρόνια σε περιόδους ανομβρίας γινόταν δέηση στο εξωκλήσι της Αγίας Άννας και σε αυτή συμμετείχαν χριστιανοί και μουσουλμάνοι.

Στα βορειοανατολικά του χωριού στέκει μέχρι σήμερα το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου που είναι οριοθέτης μεταξύ των χωριών Γαληνόπωρνη και Ριζοκάρπασο.

 Η ιστορία της Γαληνόπωρνης μπορούμε με σιγουριά να πούμε πως, φτάνει μέχρι την ύστερη εποχή του χαλκού, αφού αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν στο ύψωμα Βασίλης (βασιλιάς) έφεραν στο φως σημαντικά ευρήματα της περιόδου εκείνης.

Επίσης ένας οικογενειακός τάφος της ελληνιστικής περιόδου είναι λαξευμένος στην απόκρημνη πλαγιά του υψώματος Κάστρο.

Η αστυφιλία έριξε την Γαληνόπωρνη σε μαρασμό, με αποτέλεσμα το σχολείο του χωριού να είναι κλειστό και τα παιδιά αναγκάζονται να πηγαίνουν σε σχολείο στο Λεονάρισσο λίγα χιλιόμετρα μακριά.

Για την ονομασία του χωριού υπάρχουν τρεις εκδοχές που όμως χρονολογικά δεν στέκουν, αφού όπως είδαμε πιο πριν, η Γαληνόπωρνη υπήρχε πριν την κατοχή της Κύπρου από τους Οθωμανούς.

Οι δυο είναι παρόμοιες και θέλουν το όνομα να προέρχεται από δυο λέξεις, Γαλλία και Πόρνη. Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης λένε πως, την εποχή της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο υπήρχαν πόρνες στο χωριό για ευχαρίστηση των περαστικών, αφού η Γαληνόπωρνη ήταν σταθμός προς το Ριζοκάρπασο και τον Απόστολο Ανδρέα. Άλλοι λένε πως εκεί έστελναν εξορία τις άρρωστες πόρνες.

Η άλλη εκδοχή προέρχεται από το τουρκικό όνομα του χωριού που είναι Kaleburnu (Καλέ πουρνού) και σημαίνει το Κάστρο στο Ακρωτήρι.

Προσωπικά πιστεύω πως η ονομασία του χωριού προέρχεται από τις λέξεις Γαλήνη και Πωρνόν, δηλαδή το Γαλήνιο Πρωινό και αυτό γιατί στο χωριό επικρατεί μια συνεχής ηρεμία που μεταδίδεται και στους ανθρώπους του.

Το χωριό έτσι αμφιθεατρικά κτισμένο καθώς είναι, αντηχεί πάνω στις πλαγιές των λόφων την ηρεμία της αυγής και το βουητό των κυμάτων, βλέποντας τον ήλιο να ξεπροβάλλει μέσα από την θάλασσα.

Βίκτωρ Καραγιάννης.